Debatwedstrijd 2019: Lieve Goemaere blikt met een glimlach terug op de voorronde in Kortrijk

Laurien Claeys VETT Reageer

De debatwedstrijd: ik had er al van gehoord, ja. Een aantal van mijn collega’s van de huizenvandeMens zijn heel actief bij de organisatie betrokken. Maar hoe gaat dat, als je veel engagementen hebt? Wat jezelf niet meteen aanbelangt, laat je een beetje aan je voorbij gaan – je hebt immers meer dan genoeg eigen katjes te geselen. Tot Kenzy mij plots de vraag stelde: ‘Zin om de debatwedstrijd bij te wonen, en er achteraf iets over op papier te zetten?’

Ik dus naar het vrijzinnig centrum Mozaïek op woensdag 13 maart.
Twaalf jongeren, verspreid in het café: een hap van hun broodje, een blik op hun blaadjes.

Deelnemende team van de voorronde in Kortrijk

Zes duo’s, veel te weinig volgens één van de begeleidende leerkrachten. Want wie zou er nu niet willen deelnemen: gratis drank en eten, een toffe sfeer, en een intellectuele uitdaging? Dat laatste een stevig proevertje van verdere studies in het hoger onderwijs trouwens: hoe goed is je mening onderbouwd? Hoe stressbestendig ben je?

Twee duo’s namen al voor de tweede keer deel: Eva en Stanse, en Demetrio en Tiemen. De heren van het Jan Fevijn Atheneum uit Assebroek hadden zichzelf vorig jaar aangenaam verrast: ondanks hun minimale voorbereiding waren ze tot de tweede ronde doorgestoten. Het had hen aan het denken gezet: ‘hoe ver kunnen we geraken als we er op voorhand wat meer energie insteken?’ Ze besloten om er volop voor te gaan, geruggesteund door hun leerkracht zedenleer Ilse Leyn. Hun klasgenoten staken een handje toe bij de voorbereidende research, en tijdens de lessen zedenleer en Nederlands werd het debatteren zelf ingeoefend.

Mijn petje af voor leerlingen en leerkrachten

Eva en Stanse, zesdejaars van het Koninklijk Atheneum van Avelgem, behaalden vorig jaar zelfs de zilveren medaille. Ook zij gingen aan de slag met hun leerkracht zedenleer Tom De Waegenaere en met medekandidaten Laurens en Jonas, en Maya en Luna. Ze offerden daar zelfs een namiddagje krokusvakantie voor op, kwestie van beslagen aan de strijd te komen. Mijn petje af daarvoor, zowel voor de leerlingen als voor de leerkracht. Want ook voor hen geldt wat voor veel mensen geldt in onze hedendaagse samenleving: zoveel te doen, en zo weinig tijd. Al ben ik zeker dat de voorbereiding niet alleen maar een serieuze bedoening is geweest, integendeel. Want wat heb ik mijn ogen uitgekeken op de vlotte en vertrouwelijke manier waarop leerlingen en leerkrachten met elkaar omgingen! Een steek onder water, wat peptalk, een mopje, een hart onder de riem, een kritische bedenking, een laatste tip…

Ilse bracht niet enkel Demetrio en Tiemen mee, maar ook Sharon die in haar enthousiasme haar vriendin Sofie had kunnen overtuigen om deel te nemen. Gezamenlijk in de les maar ook onderling – in de studie, thuis, al chattend – probeerden deze dames zich voor te bereiden. Al beseften ze: de argumentatie moet in orde zijn, maar goed luisteren naar wat de tegenpartij te zeggen heeft, is minstens even belangrijk.

Enthousiasme ten top

Ook Laurens en Jonas, en Maya en Luna – de dames allebei, blijkbaar volledig toevallig, in het geel uitgedost (ik dacht dat het een intimidatie-tactiek was) – namen voor de eerste keer deel. Maya werd persoonlijk aangesproken door haar leerkracht, die een goede kandidate in haar zag. Tom trok Maya over de streep, terwijl zij op haar beurt Luna enthousiasmeerde. Ondanks hun voorbereidingen waren beide dames vrij nerveus, net als Laurens en Jonas trouwens. Deze laatsten bleken vooral onder de indruk van de vele nota’s die hun tegenstanders voor hun neus hadden. ‘Overdrijf niet met de hulpmiddelen’ hadden Jonas en Laurens ietsje strenger geïnterpreteerd.

“Als je zelf niet achter de stelling staat, dan moet je afstand nemen van je eigen emoties, en meer naar de feiten gaan kijken.”
– Maya & Luna, deelnemers

En last but not least het duo Kimia en Olivia. Het was Kimia die als zesdejaars leerlinge Latijn-Grieks van het Klein Seminarie van Roeselare toevallig de advertentie over de debatwedstrijd ontdekte. Zij sprak Olivia en hun vroegere klastitularis Kathleen Van Besien aan, en samen gingen ze aan de slag.

Niet van de poes

Voor wie het niet weet: dit is het opzet van de debatwedstrijd. Op voorhand krijgen alle duo’s acht actuele stellingen. Een voorbeeldje daarvan is: ‘De overheid moet centra voorzien waar drugsverslaafden gecontroleerd harddrugs kunnen gebruiken.’ Of: ‘Transgenders mogen pas vanaf 18 jaar aan hormoontherapie beginnen.’ Om maar te illustreren: niet van de poes, de onderwerpen. Het debat volgt een vast stramien. Eenmaal de duo’s weten of ze de pro of contra kant verdedigen, moeten ze, elk op hun beurt, in hun openingsbetoog zoveel mogelijk argumenten zien te brengen. In het verweerbetoog weerleggen ze de argumenten van de tegenpartij, en in het slotbetoog tenslotte vatten ze hun visie samen.

Als je eigen visie samenvalt met het standpunt dat je dient te verdedigen, dan heb je wel een voetje voor, dat gaven alle duo’s aan. Neem nu de stelling: ‘Het leven van dieren is beter in de dierentuin’. Spontaan gingen de meeste deelnemers hier niet mee akkoord, en dan is het wat moeilijker om de jury hier wél van te overtuigen. Maar zoals Maya en Luna toelichtten: “Als je zelf niet achter de stelling staat, dan moet je afstand nemen van je eigen emoties, en meer naar de feiten gaan kijken.” Volgens leerkracht Tom is dat trouwens een teken van intelligentie: kunnen loskomen van je eigen standpunt en je inleven in een visie die niet de jouwe is. Dat het met het IQ van deze duo’s wel goed zat, dat was mij allang duidelijk. Ik vond het fijn om te horen hoe de deelnemers over zichzelf en hun kunnen reflecteerden. Ook hun toekomstambities bleken niet min: Sharon twijfelt tussen rechten en geneeskunde, Eva ziet een carrière als arts ook wel zitten, tenzij ze alsnog voor de pure wiskunde en sterrenkunde kiest.

Jury, moderator & timekeepers

Voorbereiding: een goed begin

De uitdaging van de Debatwedstrijd geldt niet alleen voor de deelnemers: ook de jury’s hebben een serieuze taak en verantwoordelijkheid. De vlotheid van een duo speelt een rol. Maar als je argumenten geen hout snijden, dan verliest die vlotheid zijn waarde natuurlijk. Welke bronnen worden gebruikt? Kunnen de duo’s argumenten bekrachtigen met cijfers? Bovendien spelen ook omgangsvormen, enthousiasme, lichaamstaal en luistervaardigheid een rol, en hoe zit het met de onderlinge wisselwerking? Als één deelnemer beduidend sterker scoort dan de ander, hoe quoteer je hen dan als duo? En debatteren ze over de eigenlijke vraag, of zijn ze naast de kwestie bezig?

Ik woonde enkele debatten bij, en ik moet zeggen: knap. Dat een degelijke voorbereiding veel waard is, dat lijdt geen twijfel, maar op het moment zelf moet je ook voldoende flexibel zijn om los te komen van je voorbereiding op papier, en inhoudelijk stevig genoeg in je schoenen staan om de argumenten van de tegenpartij te ontkrachten. Maar ze deden dat goed, al zag ik bepaalde voeten opvallend nerveus op de grond tikken, en deden bepaalde uitspraken me fronsen. Zoals: ‘wie transgender wil worden…’ Transgender ben je, of ben je niet, dacht ik.

“Het is heel schoon dat jullie eerlijk spelen, maar af en toe een stukje theater voeren, kan misschien ook geen kwaad.”
– Jurylid

De ontlading na de eerste ronde was groot bij iedereen. Jonas en Laurens voelden zich overdonderd, Sharon vond de tijdslimiet stresserend, en Stanse en Eva moesten net die mening verdedigen die ze liever níet hadden verdedigd. En hoe red je het als je teamgenoot precies dat argument aanbrengt dat jij ook had willen toelichten, en wat als je je papieren niet meer vindt?

Jonas & Laurens: winnaars van de voorronde in Kortrijk

De tips van de jury indachtig – benut alle tijd die je hebt, kijk naar elkaar in plaats van naar je blad, streef naar zoveel mogelijk diepgang – konden de overblijvende duo’s aan de slag in de volgende ronde. De final battle ging tussen de mannelijke duo’s over de stelling: ‘Het is ecologisch onverantwoord om meer dan twee kinderen op de wereld te zetten.’ Daar zaten ze dan: Demetrio, Tiemen, Jonas en Laurens, op het podium in het café, met een micro in hun hand en een moderator in hun midden, met alle aanwezigen als toeschouwer.

Na een kort overleg riep de jury Laurens en Jonas als winnaars uit. Ik denk dat ze werkelijk niet verbaasder hadden kunnen zijn. Zelf hadden ze hun eigen kansen als onbestaande ingeschat, maar toch, zij zijn diegenen die op 23 maart naar het Vlaams Parlement mogen, en terecht! Veel succes, jongens, jullie hebben duidelijk meer in jullie mars dan jullie zelf denken! En zoals dat ene jurylid adviseerde: het is heel schoon dat jullie eerlijk spelen, maar af en toe een klein stukje theater toevoegen, kan misschien ook geen kwaad.

Lieve Goemaere, vrijzinnig humanistisch consulent, huisvandeMens Ieper


Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *